بسم الله الرحمن الرحیم

تربیت اسلامی و الگوی سازی اسلامی

درباره مفهوم اصطلاح تربیت انسان ، تعریفهای مختلفی ارائه شده است که جامع ترین و فراگیرترین آنها را می توان این تعریف دانست . تربیت عبارت است از فراهم کردن زمینه ها و عوامل برای شکوفایی استعدادهای بالقوه انسان در جهت مطلوب .

هر تعلیم و تربیتی ویژگیهایی دارد . تعلیم تربیت اسلامی نیز دارای ویژگیهایی است که یکی از این ویژگیها جنبه الهی تربیت اسلامی است که ریشه در ایمان و اعتقاد آدمی دارد . پیامبر اعظم (ص) در حدیثی معروف می فرماید( اَدَّنبی رَبی فَاَحسَنَ تَأدیی) ¹ پرودگار من مرا تربیت کرد و چه نیکو تربیت کرد .

تربیت الهی – طبق آنچه در قرآن کریم آمده است در مورد تمامی بشر از خواص تا عوام در نظر گرفته شده است . آیات پرشماری به موضوع تربیت الهی رهبران دینی اشاره دارد ² . در خصوص این تربیت نسبت به سایر بندگان در آیات مربوط به بعثت پیامبر به آن اشاره شد ³ که کامل و جامع بودن ، سازگاری با فطرت آدمی ، جاودانی ساختن حیات بشریت و تأمین سعادت ابدی از خصوصیات بارز آن است ، که همه جنبه های شخصیت آدمی را مورد توجه قرار می دهد . و از بُعد معنوی یا ایمانی همراه با ابعاد عقلانی ، اجتماعی ، عاطفی و اخلاقی در معرض پرورش قرار می گیرد در تربیت الهی زندگی معنا و مفهوم پیدا می کند و اتصال به مبدأ اعلا و از او بودن و به سوی او حرکت کردن حیات آدمی را جاودانه می سازد و انسان بد تلاش تحریک می شود و در مسیر کمال گام بر می دارد و با ارتباط دادن فرد به مبدأ هستی و سیر او به سوی کمال مطلق سعادت همیشگی او را تأمین می کند . یکی دیگر از بخشهای تربیت اسلامی جنبه های هدایتی آن است که ، در قرآن و دیگر متون دینی ، خداوند متعال به عنوان هادی و راهنما معرفی شده است . هدایت تکوینی الهی همۀ موجودات را در بر می گیرد و کل جهان آفرینش از سنتهای الهی پیروی می کند .« قال رب الذی اعطی کل شی خلقه ثم هدی » طه ، 65 . گفت : پرودگار ما همان کسی است که به هر موجودی آنچه را لازمه آفرینش او بوده داده و سپس او را هدایت کرده است »

هدایت تشریعی به وسیلۀ پیامبران صورت می گیرد . قرآن مجید هدایتگر انسان به بهترین وجه است « ان القرآن یهدی لللتی هی اقوام » اسراء ، 9 . این قرآن به راهی که استواترین راه هاست ، هدایت می کند » پیامبران و امامان نیز در ابلاغ و تبیین احکام الهی نقش هدایتی ایفا می کنند « و جعلنا هم ائمه یهدون با فر.... و اوجینا الیهم فعل الخیران » انبیاء ، 73 . و آنان پیشوایانی قرار دادیم که به فرمان ما مردم را هدایت می کنند و انجام دادن کارهای نیک را به آنها وحی می کردیم »

یکی دیگر از جنبه های تربیت الهی اسوه دهی آن است که از مؤثرترین و کارآمدترین شیوه های هدایتگری و تربیتی است که این مورد نیز در قرآن و روایات تأکید قرار گرفته است . ارائه الگوهای شایسته به طور مستقیم یا غیر مستقیم از آن قسم است . قرآن ، پیامبر گرامی اسلام را الگوی شایسته و اسوۀ حسنه مؤمنان معرفی می کند « لقد کان لکم فی رسول الله اسوة حسنه در ( احزاب ، 21 ) پیامبر خدا برای شما الگویی نیکو است . یکی دیگر از شخصیتهای که به عنوان الگوی اسلامی شناخته شده حضرت زهرا سلام علیها است که مثل سایر انسانهای نمونه در بین آنان زندگی کرده و از تمامی ویژگیهای یک انسان متعالی برخوردار است . در زندگی با سختی هایی مواجه شده . با ناملایمات آن کنار می آید ،چون دیگر دختران و بیشتر از آنها به پدرش عشق می ورزد ، همسر و فرزندانش را عاشقانه دوست می دارد . آنان را به جهت معصوم بودن از ابراز محبت خویش بی نصیب نمی سازد / دشواریها علی (ع) در تأمین معاش را می بیند . امّا هیچ گاه خواسته بیشتر از توان او نمی خواهد ، نگران فرزندانش است ، حتی آنگاه که در بستر بیماری آرمیده ، مادرانه دغدغه فرزندانش را دارد ، هم اویی که تسلیم رضای الهی است و مقدرات خداوندی را می شناسد ، او در کنار مردم در سختی و راحتی زندگی می کند ، مردم را به خوبی می شناسد ، آنان نیز زهرا را در کنار  خود دیده حضورش را با تمام وجود حس می کنند ، مسائل اجتماعی و سیاسی بخش اساسی زندگی او را تشکیل می دهد ، نسبت به آنها واکنش نشان داده ، گاهی شاد و گاه ناخشنود می شود ، در میدان حوادث وارد شده مرکز هجوم آمال می شود ، زهرا انسانی است به غایت انسان ، ابعاد وجودی او تمامی بشر را به اعجاب وامی دارد . همه می دانند که او هادی است و مهدیه / آنچه او را به هدایت مردم و کمک به ایشان حتی در امور دنیایی حریص می کند کسب رضای الهی است . پدر بزرگوارش در شرایط خاص رسالت او بر دوش کشیده ، حضرتش در این مدت چون پیامبران خطاب وحی واقع می شود و وظیفه زدودن ابهام ها و روشن کردن حقیقت را به عهده دارد تا آیندگان نگویند که حقایق بر آنها مکشوف نشد . حضرت زهرا (س) از تمام توش و توان خود در ایفای رسالتش بهره می گیرد و مهربانانه با مردم سخن می گوید با حکام به گفتگو و مناظره می پردازد مرتباً به مسجد رفته همگان را مورد خطاب قرار می دهد به در خانه مهاجر و انصار می رفته با آنان از در رحمت سخن می گوید ، در خلوت مردم را دلالت می کند ، مصاحبه می کند ، گلایه می نماید ، فریاد می زند ، نرمی می کند و البته این همه را از سر عشق به مردم و نمودن راه حق بر هدایت آنان است . علی (ع) نیز او را همراهی می کند اما در این مدت محور حرکت ها و جهت نمایی ها وجود مقدس حضرت زهرا (س) می باشد و از سوی دیگر در سایه اطاعت  و بندگی و مردم داری و انجام وظیفه بتواند به مقامی که در درک انسان نمی گنجد ، نائل آید . آنچه می تواند در الگوگیری از شخصیت هایی چون حضرت زهرا کمک می نماید شفافیت سازی چهره هاست به گونه ای که هاله قدس اطراف آنها مانع از دیدن چهره های زیبای آنان نشود . وقتی او چون ما بود می توان با او رابطۀ برقرار کرد ، به او نزدیک شد در این نزدیکی ضعف ها و معایب خویش را دید و چشم را بر دیدن اشکلات خویش بست و سپس از او درس ایستادگی در برابر گرایش های ناصواب را فرا گرفت و به خویشتنداری تقوی پرداخت ، آن هنگام است که داشتن الگو ، انسان را نورانی نموده و به سوی کمال رهنمود می شود . حضرت زهرا (س) را می توان دید ، در کنار خود احساس نمود با او زندگی کرد و از رفتارش در جای جای زندگی سرمشق گرفت ،

 و با این الگوی اسلامی بالا رفت و اوج گرفت و افتخار نمود که فاطمه از ماست ...

عید سعید فطر راهم به تمام روزه داران تبریک می گویم

سید سعید

((استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است))